Một số kinh nghiệm xin Master và PhD ở Pháp

ScholarshipFinder xin gởi đến các bạn bài viết chia sẻ kinh nghiệm xin học bổng Master và PhD ở Pháp của một cựu sinh viên khoa Toán-Tin, ĐH KHTN tpHCM.

Mục đích:
Mình muốn chia sẻ một số kinh nghiệm trong việc xin học bổng master và PhD ở Pháp. Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, mỗi trường sẽ có những quy định riêng nhưng đa số là giống nhau gần hết. Bản thân mình trong quá trình tìm kiếm và xin học bổng đã được các anh/chị đi trước giúp đỡ rất nhiều. Nó như đã thành truyền thống của sinh viên Việt Nam, thế hệ đi trước giúp thế hệ sau. Nên nếu các bạn có thông tin học bổng, xin vui lòng chia sẻ cho chúng tôi để nhiều người được tiếp cận và cũng tăng khả năng đậu học bổng cho sinh viên Việt Nam.
Bài viết gồm 2 mục, một cho master và một cho PhD.

I. Học bổng master 1 và 2 ngành Toán ở Pháp

1. Nguồn học bổng (chưa đầy đủ)

Ngoài ra, các bạn cũng nên tham khảo nhiều nguồn khác trên internet, như vậy mình có nhiều lựa chọn và khả năng đậu cũng cao hơn.

2. Các bước cơ bản

Bước 1: Tìm trường

Các bạn tìm trường theo sở thích và nên hỏi các anh chị đi trước về trường bạn muốn nộp, tránh tình trạng hồ sơ bị thiếu hoặc không thích sau khi học.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ

Phần lớn các trường đại học đều yêu cầu hồ sơ phải bao gồm: CV1, bảng điểm, thư motivation, luận văn cấp học trước (có thể có) và vấn đề quan trọng là thư giới thiệu. Các bạn nên chủ động xin thư giới thiệu các thầy và xin sớm để các thầy viết. Tránh tình trạng nước đến chân mới nhảy và các bạn nên xin thư của các thầy có uy tín, vậy khả năng đậu sẽ cao hơn. Các bạn xin master 12 thì phần lớn là bị yêu cầu tiếng Pháp. Các bạn xin master 2 thì có thể không bị yêu cầu, tùy trường, vì chương trình học có thể bằng tiếng Anh. Một số trường cũng đòi anh văn như TOEIC, IELTS, …

Bước 3: Nộp hồ sơ

Các bạn coi kỹ cách thức họ yêu cầu nộp hồ sơ, có trường yêu cầu nộp qua E-mail, có trường thì nộp online trực tiếp trên web luôn. Thường thì hồ sơ của mình có nhiều file, và thường thì các trường sẽ yêu cầu các bạn gộp các file thành một file, định dạng, ví dụ pdf, và chú ý thường có giới hạn về dung lượng của file. Có các phần mềm online giúp bạn làm điều này ví dụ 3.

Một vài lưu ý

Chú ý trước khi nộp, các bạn cần coi kỹ các thông tin, đặc biệt là E-mail, để thuận tiện trong quá trình liên lạc, phỏng vấn. Thường thì ở bậc master sẽ không có phỏng vấn, chỉ xét trên hồ sơ. Nhiều bạn có nhiều lý do mà tự ti với bản thân hoặc kết quả học tập, cứ đợi mãi không chịu nộp học bổng nào cả, điều này dẫn đến mất đi cơ hội được nhận và có khả năng không xin được học bổng. Do đó không nên tự ti về hồ sơ. Cứ coi xem họ yêu cầu gì thì chuẩn bị và gửi, xin học bổng cũng nhờ vào may mắn nữa, không chỉ nhờ vào hồ sơ đẹp hay không đẹp.

Nếu cần thêm thông tin hoặc có câu hỏi, các bạn có thể vào nhóm trên Facebook, đây là trang do các anh chị khoá trước lập để giúp các bạn khoá sau xin học bổng.
Facebook: https://www.facebook.com/phdfinder4vn/?pnref=lhc
Web: http://www.scholarshipfinder.tk/

3. Kinh nghiệm bản thân

Trong mục này mình muốn chia sẻ kinh nghiệm bản thân khi xin và học chương trình master Labex Bezout Master’s Program của trường Paris-Est Marne la Vallee hay Paris 12.

3.1 Giới thiệu

Minh xin chia sẻ một chút kinh nghiệm về việc xin M2 của một trường ở Pháp. Cụ thể là trường đại học Paris-Est Marne la Vallee-UPEM4 hay còn gọi là trường Paris 12, mình học ở trường này về lĩnh vực Toán-Tin, các bạn ngành khác có thể coi tham khảo. Việc xin học M2 của mình cũng hết sức tình cờ. Mình quen một chị P đang hoc PhD ở trường Ecole Polytechnique (Poly) hay còn gọi là trường Bách Khoa Paris (trong thời gian này mình thực tập master ở đây, nên quen chị ấy, giờ thị chị ấy đã xong PhD rồi và đang làm Post-doc). Trong quá trình thực tập ở Poly thì mình có ý muốn xin học thêm một năm master nữa, nên mình cũng tự tìm tòi thông tin. Chị P thì cũng biết mình đang tìm chỗ để xin M2 nên chị cũng gửi một vài cái của trường Paris Saclay5. Thường thì hạn chót đề nộp M2 là khoảng giữa tháng 5 (thông thường thời gian nộp hồ sơ là từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 5, tùy trường nữa), mà năm đó (2016) mình qua Poly thực tập khoảng giữa tháng 4, mà khi qua Pháp lần đầu nên cùng gà lắm chưa biết gì nên nộp không kịp ở Paris Saclay. Sau đó thì chị P lại gửi cho mình cái thông tin M2 ở UPEM và mình đã chuẩn bị hồ sơ để nộp, sau đây mình sẽ nói chi tiết hơn. Lưu ý, bài viết chỉ chia sẻ kinh nghiệm của bản thân mình nên các bạn đọc mang tính chất tham khảo.

3.2 Labex Bezout Master’s Program

Đây là một chương trình master của trường UPEM giành cho 7 sinh viên quốc tế (mỗi năm cho 7 suất) về Toán-Tin. Trong 7 suất này thì người ta sẽ ưu tiên để xét cho tiếp học bổng PhD tại trường cho khoảng 4 người có thành tích tốt. Tất nhiên là không có một ràng buộc nào kiểu như : mình học M2 thì mình cũng phải học PhD ở đây (UPEM). Nếu học M2 xong, mà muốn học Ph.D ở chỗ khác thì cứ nộp thôi, không ai cấm cả (ví dụ như mình, học M2 xong mình xin thực tâp ở Rennes rồi xin Ph.D ở Rennes luôn). Nói về chương trình học: như đã nói ở trên là M2 về Toán-Tin, thì có 2 ngành. Một trong số đó là học về Toán, đi sâu hơn thì có 3 hướng: Giải tích, Xác suất-thống kê và Tài chính (mình theo hướng toán giải tích, học về Harmonic analysis, bạn mình tụi nó học tin, xác suất thống kê và tài chính, nếu bạn muốn thêm thông tin về các hướng này, bạn có thể gửi mail cho mình và mình sẽ hỏi mấy bạn ấy cho). Mình học về giải tích thì mình sẽ nói sâu về hướng của mình, các hướng khác cũng tương tự và không khác nhau nhiều lắm.

Hướng giải tích thì chủ yếu là học về Harmonic analysis hay ở mình gọi là giải tích điều hòa. Chi tiết hơn là mình học về cách giải phương trình đạo hàm riêng (PDEs) bằng công cụ chính là Fourier Transform- khai triển Fourier. Học về không gian Sobolev với bậc $s \in R$, không gian Besov, phương trình Schrodinger, nhiệt, transport, Euler và đặc biệt là phương trình Navier-Stokes. Những phương trình này họ đều dạy cho trường hợp xét bài toán trên $R^n$ nên các công cụ như Fourier, Convolution … rất hay gặp.

Về chương trình học (gần như giống nhau cho tất cả các hướng) thì mình được chọn học 6 trong 10 môn. Mình có thể học hết cả 10 môn hoặc theo học ké (học nhưng không thi). Sau đó họ sẽ chọn 6 môn điễm cao nhất, vậy là phải học và thi ít nhất 6/10 môn và cộng với một luận văn thực tập. Họ chia thành 2 học kỳ, HK1 từ tháng 9-12, và HK2 từ tháng 1-3, từ tháng 4 bắt đầu đi thực tập. Thực tập khoảng 3-6 tháng, thường là 6 tháng và buổi bảo vệ luận án thực tập thường diễn ra vào tháng 9. Mình sẽ nói chi tiết hơn về vụ thực tập ở phần dưới.

Như đã nói, mỗi năm họ cho 7 suất cho sinh viên quốc tế, thì 7 người được sẽ học chung với các sinh viên của Pháp. Còn việc chọn theo hướng nào thì là do mình, mình thích cái nào thi theo cái ấy. Nói về học bổng thì họ cho (như năm của mình là 1200 euros/ tháng và trong 10 tháng, tức là từ tháng 9/2016 đến hết tháng 6/2017 và mình không phải chi trả cho bất cứ khoản tiền nào cho nhà trường, mọi việc là free hết). Trong 1200 euros đó thì mình chi cho tiền nhà (khoảng 620 euros/ tháng, khá mắc (đắt) so với mặt bằng chung, nhưng tiền học bổng là 1200 euros cao hơn các trường khác (thường là 10.000 euros/10 tháng, ở đây là 12.000 euros/10 tháng) và trường sẽ thuê nhà cho các bạn, bạn không phải tự kiếm nhà, tiền ăn (khoảng 200 euros/ tháng) vậy là ăn ngập mặt rồi. Sau tất cả, thì vẫn còn dư. Mình coi trên web thì năm 2017-2018, tiền học bồng họ cho là 1300 euros/ tháng và cho 11 tháng, lương gần bằng lương PhD, quá hấp dẫn.

Một yếu tố nữa là họ không yêu cầu tiếng pháp. Các môn học thì được dạy bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp. Tùy vào lượng sinh viên trong lớp thích ngôn ngữ nào. Thường các môn bên hướng Tin dạy bằng tiếng Anh. Các môn học bằng tiếng Pháp thì cũng không sao (bản thân mình không biết tiêng Pháp vẫn học được, đi thi vẫn ok). Xin học M2 hay cả M1 thì đa số là không có phỏng vấn, chủ yếu là dựa trên hồ sơ các ứng viên gửi về để chọn ra những người tốt nhất.

3.3 Chuẩn bị hồ sơ

Dưới đây là một vài cái bắt buộc trong hồ sơ xin M2 cho chương trình Labex Bezout Master’s Program, giống cho đa số các chương trình master khác

  • A curriculum vitae: Một CV, trong CV thì thường có các mục sau, thông tin cá nhân, quá trình học tập, học bổng đã nhận, … đặc biệt là nên ghi e-mail của bạn trong CV, để thuận tiện liên lạc sau này.
  • the degree certificate and a copy of significant end-of-term reports,: ở đây mình nộp cái giấy xác nhận đã học master, hoặc chương trình học cuối cùng mà bạn tham gia, có thể kèm thêm cái báo cáo.
  • A cover letter presenting the motivation and the professional goals of the applicant,: đây là một lá thư nói nên cái động lực cũng như các mục đích của bạn khi bạn apply vào chương trình M2 này.
  • A recommendation letter from a professor from the applicant’s home institution (with the rank and the number of students if not on the degree certificate),: cuối cùng không thể thiếu đó là thư giới thiệu của giáo sư. Ở đây thì tốt nhất bạn nên xin thư của thầy hướng dẫn bạn, vì thư sẽ có trọng lượng, còn không, bạn cũng có thể xin thư các thầy cô đã dạy bạn cũng được.

Nộp hồ sơ: Đa số người ta yêu cầu bạn gộp tất cả các mục trên thành 1 file pdf (có một số công cụ online để làm điều này, free nha) có dung lượng không quá, ví dụ, 5Mb. Trước khi nộp (có thề gửi qua mail hoặc nộp trực tiếp trên web luôn) các bạn nên coi kỹ thông tin lại vài lần trước khi nộp.

3.4 Xin thực tập Master

Mình chưa xin thực tập Master 1 nên cũng không biết nhưng chắc cũng giống Master 2. Việc xin thực tập thì thường là xin làm với các thầy cô đã dạy mình (có 10 môn, thì có 10 người dạy, mình có thể xin làm với họ) hoặc là mình có thể xin ở một trường khác, ở một nước khác (bạn mình là người Ý, sau khi nó học các môn xong, nó xin được thực tập ở một trường bên Ý, sau đó tháng 9 nó quay lại Pháp để bảo vệ). Một cách khác là tự tìm trên mạng và apply. Như mình, mình quen anh K (đang làm PhD) ở Rennes, nên mình hỏi anh ấy xem có biết ở đâu đang cần người thực tập không (mình cũng nhờ bạn bè ở các nước xung quanh Pháp và họ cũng gửi cho mình nhiều thông tin, theo mình cách hỏi thăm từ người quen là đơn giản mà hiệu quả cao). Sau đó thì anh K mới hỏi thầy hướng dẫn của anh ấy, rất may là thầy anh K nhận mình thực tập. Sau đó thì thầy xin trường tiền phụ cấp cho mình trong 3 tháng, (mình thực tập từ tháng 4-hết tháng 6) mỗi tháng được hơn 500 euros. Tùy nơi mà lương thực tập có thể khác nhau. Khi xin thưc tập thì thường người ta sẽ yêu cầu mình bảng điểm master, CV, … Mình vẫn thấy là cách xin thực tập với các thầy cô trực tiếp dạy mình (khi đó họ biết năng lực của mình, và khi họ nhận thực tập thì khả năng xin Ph.D tiếp cũng cao) và qua quen biết là dễ mà lại hiệu quả cao.

II. Xin học bổng PhD ở Pháp và Châu Âu

1. Nguồn học bổng (chưa đầy đủ)

Việc đầu tiên là tìm trường, việc tìm trường phụ thuộc vào sở thích của bạn. Các bạn coi xem trường nào mạnh về cái mình thích, chú ý đến người hướng dẫn. Đôi khi không cần quá chú trọng vào việc trường đó có mạnh về lĩnh vực mình muốn nộp hay không mà cần coi thầy hướng dẫn xem ổng có làm về cái mình hứng thú không, các bạn nên vào web cá nhân của thầy để coi thông tin, các bài báo…. Việc xin PhD ở Pháp và cho cả Châu Âu nói chung khá giống nhau. Sau đây là một vài nguồn tìm học bổng PhD để các bạn tham khảo:

  • Đầu tiên là hỏi thông tin từ thầy hưỡng dẫn M1, M2, người quen biết. Mình có thể hỏi các thầy hướng dẫn, biết đâu chính thầy ấy sẽ có. Còn không thì các thầy sẽ gửi cho mình thông tin, mình chuẩn bị hồ sơ để nộp, thầy sẽ viết thư giới thiệu.
  • Web của hội toán học Châu Âu: http://euro-math-soc.eu/jobs, web này chứa nhiều thông tin, mình coi xem thích cái nào thì ấn vào coi chi tiết, rồi nộp.
  • http://www.scholarshipfinder.tk/ trang này của các cựu sinh viên khoa Toán-Tin, ĐH KHTN, tpHCM. Chú ý là có 2 web, và đây là web mới, chứa thông tin được phân loại, thuận tiện cho việc tìm kiếm.
  • Các web của các trường đại học, ví dụ ở đây là nơi mình đang làm PhD
    https://irmar.univ-rennes1.fr/propositions-de-sujets-de-these-lirmar. Các web này chứa thông tin, các bạn có thể coi chi tiết cái mình thích và có thể liên hệ trực tiếp giáo sư để hỏi thêm nếu muốn, mấy giáo sư rất thân thiện.
  • Thông tin từ các nguồn khác như: Google, Facebook, …Các bạn nào mà húng thú với du học Master va PhD ở Mỹ thì có thể coi thêm bài viết sau 6.

2. Chuẩn bị hồ sơ

Việc chuẩn bị hồ sô đóng vai trò quan trọng, thường thì bao gồm:

  • CV (các bạn tham khảo phần Master), bảng điểm (tiếng Anh hoặc Pháp).
  • Chứng nhận hoàn thành (khi chưa có bằng) hoăc bằng master 2.
  • Thư giới thiệu, thường ít nhất là 2 cái. Cái này cũng rất quan trọng, các bạn nên chú ý.
  • Cover letter hoặc Motivation letter. Thường thì cái này mình viết: tại sao mình có hứng thú với cái đề tài, giải thích tại sao mình nghĩ mình có thể làm về đề tài này…
  • Bằng Anh văn, tiếng Pháp, thường thì ít yêu cầu ở Châu Âu, nhưng khi xin PhD ở Anh hoặc Đức, thì họ rất hay yêu cầu, nếu có thì thường là IELTS khoảng 6.5.
  • Nhiều trường còn đòi cái list các bài báo (nếu có). Hoặc họ cũng có thể yêu cầu mình gửi các bài báo cáo, luận văn đại học, cao học….

3. Nộp hồ sơ

Cách nộp thì cũng giống như cho phần Master. Thường thì sẽ nộp trực tiếp cho giáo sư và giáo sư có thể yêu cầu phỏng vấn. Có thể người ta sẽ mời mình đến trường người ta phỏng vấn hoặc phỏng vấn thông qua Skype. Nếu như người ta mời mình đến phỏng vấn, thì các bạn cần chuẩn bị thật kỹ, coi kỹ cái miêu tả của đề tài. Thường thì họ sẽ hoàn tiền đi lại, ăn ở trong quá trình mình đi qua họ phỏng vấn.

4. Kinh nghiệm bản thân

Trong quá trình thực tập thì mình được các thầy hướng dẫn gửi cho thông tin về một số học bổng PhD và mình cũng tự tìm và rất may là mình được nhân ở Rennes luôn. Minh xin chia sẻ trường hợp của mình. Mình thực tập ở INSA, Rennes, trong quá trình đó mình tự tìm thông tin học bổng trên các trang web bên trên. Ví dụ ở đây là nơi mình đang làm Ph.D

https://irmar.univ-rennes1.fr/propositions-de-sujets-de-these-lirmar

Trên web này có các đề tài cho năm 2018, có kèm tên người hướng dẫn và 1 file pdf miêu tả sơ về đề tài. Đây cũng là cách mà mình kiếm được PhD. Hồi đó mình nên web này và coi, thấy hứng thú với đề tài nào thì nhấn vào coi chi tiết. Cảm thấy hợp thì viết mail cho người cho đề tài hỏi thêm chi tiết, được thi chuẩn bị hồ sơ để apply và phỏng vấn (nếu có) luôn.

Như trường hợp của mình thì sau khi mail hỏi người cho đề tài (thầy mình bây giờ), thì thầy hẹn đến phòng ông để phỏng vấn. Mình trải qua phỏng vấn 3 lần, cách phỏng vấn cũng tương tự khi các bạn xin PhD ở các nơi khác, tất nhiên là không giống nhau hoàn toàn. Vì chỗ mình thực tập và chỗ minh xin PhD rất gần nhau nên minh “được ưu tiên” phỏng vấn nhiều lần và được giao bài để kiễm tra trình độ. Mình cũng có phỏng vấn qua Skype một vài lần, đa số thì họ chỉ phỏng vấn 1 lần, cùng lắm là 2 lần, rồi sẽ có kết quả. Và tất nhiên cũng hiếm khi có việc giao bài để check hàng.

Lần 1, Thầy kêu mình tự giới thiệu về bản thân, sau đó ông hỏi một chút liên quan đến đề tài kiểu như (mày biết gì về cái đó chưa, ở master mày học gì rồi…). Sau đó ông đưa cho mình một bài báo, kêu về đọc 2 tuần sau quay lai, ông ấy sẽ hỏi bất cứ thứ gì trong bài báo đó. ông nói thẳng là ông có tiền, và đang tìm người. Việc ông giao việc cho làm cũng dễ hiểu, vì mình không làm thực tập với ông ấy, nên ông ấy không biết mình ra sao và muốn check thôi.

Lần 2, mình đến phòng ông để trình bày bài báo, ổng hỏi rất từ từ, nhưng rất xoáy vô trọng tâm, mục đích là kiểm tra mình hiểu đến đâu, hiểu bài toán như thế nào.

Sau khi qua được vòng 2, thì đến lần thứ 3, lần này thì ông kêu ông có 4 người, và Team của ông sẽ chọn một người để cho đề tài. Lần này thì ông kêu chuẩn bị slides thuyết trình trước Team của ông. Mình yếu thế nhất vì không biết tiếng pháp, sau khi thuyết trình thì cũng biết là khả năng được không cao. Nhưng rất may, sau khi phỏng vấn mình ra về với 80-90/100 biết là không được, nhưng chắc do ăn ở có đức nên điều kỳ diệu đã đến. Mình vừa về đến nhà sau khi phỏng vấn thì nhận được mail của Thầy, mình rất hồi hộp vì không biết sao ông lại mail nhanh vậy, trong khi đó thì ổng nói là mai mới có kết quả. Mình nghĩ bụng, quả này toi rồi, bình thản mở mail. Thiệt không thể tin được là ông nhận mình và kêu mình trả lời mail liệu mình có đồng ý làm với Team của ông hay không. Mình đồng ý liền :D.

Lưu ý: Một số thầy nhận mình thực tập Master 2, và khi mình đề cập đến việc xin thầy làm tiếp PhD thì nhiều thầy sẽ kêu là chưa chắc chắn có tiền (nhưng thực chất là có tiền hoặc 50/50). Nếu vậy mình cứ cố làm tốt thực tập, đa số các thầy muốn có thêm thời gian để kiểm tra mình, xem cách làm việc … sau đó mới quyết định. Vì theo mình thấy, các thầy chịu nhận mình thực tập thì cũng có ý nhận mình tiếp làm PhD (một số trường hợp, các thầy nói thẳng là không có PhD tiếp, và hỏi mình có muốn thực tập không, nói chung mấy thầy rất nice). Nếu thầy không có tiền thì thầy sẽ nói thẳng kiểu như: “năm nay tao không có tiền mày cứ apply chỗ khác, tao viết thư giới thiệu”

Đó là một số kinh nghiệm bản thân mình trải qua trong quá trình xin học bổng Master, PhD. Cảm ơn các bạn đã đọc, mặc dù có vài cái mình kể hơi sến kaka, các bạn thông cảm. Các bạn, anh, chị có thông tin học bổng xin chia sẻ cho http://www.scholarshipfinder.tk , để nhiều SV Việt Nam được biết hơn, xin cảm ơn.


  1. Các bạn có thể tham khảo cách soạn CV bằng Latex của một anh ở đây:
    http://www.scholarshipfinder.tk/2017/11/soan-nhanh-cv-xin-hoc-bong-bang-latex-template-da-co-san/
  2. Đa số các trường ở Pháp chia master thành 2 năm, 1 cho master 1 (M1) và còn lại cho master 2 (M2), sau thời gian học chính của mỗi năm, thường thì các bạn sẽ có từ 3-6 tháng thực tập.
  3. https://smallpdf.com/vi/merge-pdf
  4. Web trường: http://www.u-pem.fr/
  5. Web: https://www.universite-paris-saclay.fr/en/education/masters
  6. http://www.scholarshipfinder.tk/2017/11/kinh-nghiem-xin-hoc-bong-phd-master-nganh-toan-o-my/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *